Robotik Rehabilitasyon Ne Zaman Kullanılamaz? Kimler İçin Uygun Değildir?

Robotik rehabilitasyon, nörolojik ve ortopedik hastalıklar sonrasında ortaya çıkan hareket kayıplarının azaltılması ve fonksiyonel becerilerin geliştirilmesi amacıyla kullanılan modern rehabilitasyon yaklaşımlarından biridir. Robotik sistemler, özellikle tekrarlı ve kontrollü hareket eğitiminin gerekli olduğu durumlarda fizyoterapi programına destek olabilir. Robot destekli yürüme sistemleri, üst ekstremite robotları ve farklı hareket eğitim cihazları; hastanın mevcut kapasitesine göre rehabilitasyon sürecine dahil edilebilir.

Ancak robotik rehabilitasyon her hasta için uygun değildir. Bir cihazın teknolojik olarak gelişmiş olması, her hastada güvenli veya etkili şekilde kullanılabileceği anlamına gelmez. Hastanın tıbbi durumu, kas-iskelet sistemi özellikleri, eklem hareket açıklığı, kas tonusu, denge kapasitesi, bilişsel durumu ve tedaviye aktif katılım düzeyi mutlaka değerlendirilmelidir.

Bazı durumlarda robotik rehabilitasyon geçici olarak ertelenebilirken, bazı hastalarda belirli robotik sistemlerin kullanılması uygun olmayabilir. Bu nedenle tedaviye başlamadan önce ayrıntılı fizyoterapi ve tıbbi değerlendirme yapılması gerekir.

Robotik Rehabilitasyon Merkezimiz, robot destekli tedavilerin hastanın bireysel ihtiyaçları, mevcut fonksiyonları ve sağlık durumu doğrultusunda değerlendirilmesini ve uygun hastalarda kapsamlı fizyoterapi programının bir parçası olarak kullanılmasını hedeflemektedir.

Robotik Rehabilitasyon Nedir?

Robotik rehabilitasyon, hareket eğitiminde özel robotik cihazlardan yararlanılan bir fizyoterapi yaklaşımıdır. Bu sistemler hastanın hareketini destekleyebilir, yönlendirebilir veya tekrarlı egzersiz yapmasına yardımcı olabilir.

Özellikle inme, omurilik yaralanması, multiple skleroz, Parkinson hastalığı ve bazı diğer nörolojik durumlarda yürüme veya üst ekstremite fonksiyonlarının geliştirilmesine yönelik programlarda kullanılabilir.

Robotik sistemin uyguladığı destek miktarı, kullanılan teknolojiye ve hastanın kapasitesine göre değişebilir. Amaç hastanın tamamen pasif şekilde hareket ettirilmesi değil, mümkün olduğunda aktif katılımının desteklenmesidir.

Her Hasta Robotik Rehabilitasyona Uygun mudur?

Hayır. Robotik rehabilitasyonun uygunluğu hastanın yalnızca tanısına bakılarak belirlenemez.

Örneğin iki farklı inme hastasının kas gücü, denge kapasitesi, eklem hareket açıklığı ve bilişsel durumu birbirinden tamamen farklı olabilir. Bir hasta robot destekli yürüme eğitimine uygunken diğerinin öncelikle farklı fizyoterapi uygulamalarıyla hazırlanması gerekebilir.

Bu nedenle robotik rehabilitasyon öncesinde kişiye özel değerlendirme yapılması önemlidir.

Robotik Rehabilitasyon Ne Zaman Ertelenebilir?

Bazı durumlarda robotik rehabilitasyon kalıcı olarak uygun olmamak yerine geçici olarak ertelenebilir. Özellikle kişinin genel sağlık durumunun tedaviye uygun olmadığı dönemlerde öncelik tıbbi sorunun kontrol altına alınmasıdır.

Örneğin:

• Yüksek ateş,
• Aktif ve ciddi enfeksiyon,
• Akut hastalık,
• Kontrolsüz tansiyon,
• Yeni gelişen ciddi kalp-dolaşım problemi,
• Belirgin genel durum bozukluğu,
• Şiddetli ağrı

gibi durumlarda robotik rehabilitasyon seansı ertelenebilir.

Hastanın sağlık durumu düzeldikten sonra yeniden değerlendirme yapılabilir.

Kontrolsüz Kalp ve Dolaşım Sorunlarında Dikkat

Robotik rehabilitasyon, özellikle yürüme eğitiminde fiziksel efor gerektirebilir. Bu nedenle ciddi ve kontrolsüz kalp-damar hastalığı bulunan kişilerin tedaviye başlamadan önce tıbbi açıdan değerlendirilmesi gerekir.

Kontrolsüz ritim bozuklukları, ciddi kalp yetmezliği veya egzersiz sırasında belirgin göğüs ağrısı ve nefes darlığı gibi durumlarda yoğun fiziksel aktivite uygun olmayabilir.

Bu kişilerde rehabilitasyonun güvenliği önceliklidir. Gerektiğinde kardiyoloji değerlendirmesi yapıldıktan sonra uygun egzersiz düzeyi belirlenebilir.

Şiddetli ve Kontrol Edilemeyen Ağrıda Kullanılır mı?

Robotik rehabilitasyon sırasında hareketlerin kontrollü şekilde gerçekleştirilmesi hedeflenir. Ancak hastanın hareket etmesini ciddi şekilde engelleyen veya nedeni henüz belirlenmemiş şiddetli ağrı bulunuyorsa öncelikle ağrının kaynağı değerlendirilmelidir.

Özellikle yeni ortaya çıkan ve giderek şiddetlenen ağrı, travma sonrası ağrı veya eklemde belirgin şişlik ve hareket kısıtlılığı bulunan hastalarda robotik egzersizlere başlamadan önce tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Tedavinin amacı ağrıyı artırmak değil, fonksiyonel kapasiteyi güvenli şekilde geliştirmektir.

Eklem Hareket Açıklığı Çok Kısıtlı Olan Hastalar

Robotik sistemlerin doğru şekilde kullanılabilmesi için cihazın hareket sınırlarının hastanın eklem hareketleriyle uyumlu olması gerekir.

Belirgin eklem sertliği, kontraktür veya ileri derecede hareket kısıtlılığı bulunan bazı hastalarda robotik cihazın uygulanması uygun olmayabilir.

Bu durumda öncelikle:

• Eklem hareket açıklığının artırılması,
• Germe çalışmaları,
• Pozisyonlama,
• Kas-iskelet sistemi sorunlarının kontrolü

gibi uygulamalarla hasta robotik rehabilitasyona hazırlanabilir.

Ancak bunun gerekip gerekmediği kullanılan cihaz ve hastanın durumuna göre belirlenmelidir.

İleri Düzey Spastisitede Robotik Rehabilitasyon

Spastisite, özellikle nörolojik hastalıklarda görülen kas tonusu artışıdır. Hafif veya orta düzeyde spastisite bazı robotik rehabilitasyon programlarında yönetilebilirken, çok şiddetli ve kontrol edilemeyen spastisite cihaz kullanımını zorlaştırabilir.

Kasların aşırı kasılması eklem hareketlerini sınırlayabilir ve cihazın doğru hareket paternini uygulamasını engelleyebilir.

Bu nedenle spastisitesi belirgin hastalarda öncelikle kas tonusu, eklem hareket açıklığı ve fonksiyonel kapasite değerlendirilmelidir. Gerektiğinde diğer tedavilerle birlikte rehabilitasyon planı yeniden düzenlenebilir.

Kemik ve Eklem Problemlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Robotik yürüme sistemleri veya diğer cihazlar belirli miktarda yük ve hareket oluşturabilir. Bu nedenle kemik ve eklem sağlığı tedavi öncesinde değerlendirilmelidir.

Özellikle:

• Yakın zamanda geçirilmiş kırık,
• İyileşme süreci tamamlanmamış ortopedik operasyon,
• Ciddi eklem instabilitesi,
• İleri osteoporoz,
• Yeni oluşmuş ciddi bağ veya tendon yaralanmaları

gibi durumlarda robotik rehabilitasyon uygun olmayabilir veya belirli bir süre ertelenebilir.

Burada amaç rehabilitasyon sırasında yeni bir yaralanma riskini önlemektir.

Yakın Zamanda Ameliyat Geçirenler Robotik Rehabilitasyon Yapabilir mi?

Ameliyat sonrası robotik rehabilitasyon bazı hastalarda kullanılabilir; ancak ameliyatın türü ve iyileşme sürecibelirleyicidir.

Örneğin ortopedik cerrahi sonrasında belirli bir süre yük verme kısıtlaması bulunabilir. Bu durumda robotik yürüme eğitimine hemen başlanması uygun olmayabilir.

Ameliyatı gerçekleştiren hekim ve rehabilitasyon ekibi tarafından belirlenen yük verme ve hareket sınırlarına uyulmalıdır.

Açık Yara veya Cilt Problemlerinde Dikkat

Robotik cihazların bazı bölümleri vücutla temas eder veya destek sağlar. Bu nedenle basınca maruz kalan bölgelerde açık yara, ciddi cilt tahrişi veya iyileşmemiş cerrahi yara bulunması tedavinin uygulanmasını zorlaştırabilir.

Özellikle uzun süre yatağa bağımlı kalan hastalarda bası yaraları açısından dikkatli olunmalıdır.

Cilt bütünlüğünün bozulduğu bölgeler değerlendirilmeden cihaz kullanılması uygun olmayabilir.

Bilişsel Problemleri Olan Hastalar Robotik Rehabilitasyon Yapabilir mi?

Bilişsel durum robotik rehabilitasyonda önemli bir faktördür. Hastanın terapistin basit yönergelerini anlayabilmesi ve mümkün olduğunca uygulayabilmesi tedavinin güvenliği açısından önemlidir.

İleri düzey bilişsel bozukluğu bulunan veya ciddi iletişim problemi yaşayan bazı hastalarda robotik sistemlerin kullanımı zorlaşabilir.

Ancak bilişsel problemin bulunması her zaman robotik rehabilitasyonun tamamen uygulanamayacağı anlamına gelmez. Hastanın düzeyi, iletişim yöntemi ve kullanılan cihazın özellikleri değerlendirilerek karar verilmelidir.

İş Birliği Yapamayan Hastalarda Robotik Rehabilitasyon

Robotik rehabilitasyonda hastanın mümkün olduğu ölçüde aktif katılımı önemlidir. Tedavi sırasında ani ve kontrolsüz hareketler yapmak veya terapistin yönlendirmelerine uyamamak güvenlik sorunlarına yol açabilir.

Özellikle ciddi ajitasyon, kontrolsüz davranış değişiklikleri veya tedaviye sürekli direnç gösterme durumlarında robotik uygulamanın uygunluğu yeniden değerlendirilmelidir.

Çocuk hastalarda ise tedavinin oyunlaştırılması ve yaşa uygun motivasyon yöntemlerinin kullanılması tedaviye katılımı artırabilir.

Epilepsisi Olan Hastalarda Robotik Rehabilitasyon

Epilepsi tanısı bulunan kişilerde robotik rehabilitasyon kararı nöbetlerin kontrol altında olup olmadığı ve hastanın genel durumuna göre verilmelidir.

Kontrolsüz veya yakın zamanda sıklaşmış nöbetler söz konusu olduğunda tedavinin güvenliği açısından hekim değerlendirmesi gerekebilir.

Epilepsi varlığı tek başına her robotik rehabilitasyon yönteminin kesin olarak yasak olduğu anlamına gelmez. Ancak tedavi planı mutlaka kişiselleştirilmelidir.

Ateş ve Aktif Enfeksiyon Durumunda

Yüksek ateş veya aktif enfeksiyon döneminde yoğun fiziksel egzersiz genellikle ertelenebilir. Ateş, halsizlik, sıvı kaybı ve genel durum bozukluğu kişinin egzersiz toleransını azaltabilir.

Özellikle bulaşıcı enfeksiyonlarda diğer hastaların korunması açısından da rehabilitasyon seansının ertelenmesi gerekebilir.

Enfeksiyon kontrol altına alındıktan ve hasta yeniden değerlendirildikten sonra rehabilitasyona dönülebilir.

Robotik Rehabilitasyona Uygunluk Nasıl Belirlenir?

Robotik rehabilitasyon kararı ayrıntılı değerlendirme sonucunda verilmelidir. Fizyoterapist ve gerektiğinde ilgili hekim tarafından:

• Kas gücü,
• Kas tonusu,
• Eklem hareket açıklığı,
• Denge,
• Gövde kontrolü,
• Yürüme kapasitesi,
• Ağrı,
• Duyu durumu,
• Bilişsel durum,
• Kardiyovasküler dayanıklılık,
• Kemik ve eklem sağlığı

değerlendirilebilir.

Bunların sonucunda hangi robotik sistemin kullanılabileceği, ne kadar destek gerektiği ve tedavinin hangi yoğunlukta uygulanacağı belirlenebilir.

Robotik Rehabilitasyonun Alternatifi Var mı?

Bir hasta robotik rehabilitasyona uygun değilse bu, rehabilitasyon yapılamayacağı anlamına gelmez.

Kişinin durumuna göre:

• Manuel terapi,
• Terapötik egzersiz,
• Denge çalışmaları,
• Yürüme eğitimi,
• Kuvvetlendirme,
• Germe,
• Fonksiyonel elektriksel stimülasyon,
• Ergoterapi,
• Konvansiyonel fizyoterapi

gibi yöntemlerden yararlanılabilir.

Bazı hastalarda robotik sistemler tedavinin temelini oluşturmak yerine, uygun zamanda programa eklenen yardımcı bir yöntem olarak kullanılabilir.

Robotik Rehabilitasyonda Güvenlik Neden Önemlidir?

Robotik sistemlerin mekanik desteği kontrollü hareket sağlamaya yardımcı olsa da cihazın doğru şekilde kullanılması gerekir. Yanlış cihaz seçimi veya hastanın kapasitesinin üzerinde egzersiz uygulanması istenmeyen sonuçlara yol açabilir.

Bu nedenle robotik rehabilitasyon yalnızca teknolojik cihazın kullanımından ibaret değildir. Doğru hasta seçimi, uygun cihaz ayarı, deneyimli fizyoterapist takibi ve düzenli değerlendirme tedavinin güvenliği açısından temel unsurlardır.

Tedavi sırasında ağrı, baş dönmesi, nefes darlığı, göğüs ağrısı veya aşırı yorgunluk gibi belirtiler ortaya çıkarsa uygulama durdurulmalı ve hastanın durumu değerlendirilmelidir.

Sonuç olarak,

Robotik rehabilitasyon her hasta için uygun değildir. Tedaviye başlamadan önce hastanın genel sağlık durumu, nörolojik ve ortopedik özellikleri, kas gücü, kas tonusu, eklem hareket açıklığı, denge, bilişsel durum ve tedaviye katılım kapasitesi ayrıntılı şekilde değerlendirilmelidir.

Yüksek ateş, aktif enfeksiyon, kontrolsüz kalp-damar sorunları, ciddi ve açıklanamayan ağrı, iyileşmemiş kırık veya cerrahi süreç, belirgin eklem instabilitesi, ileri düzey bazı kontraktürler ve tedavi güvenliğini etkileyebilecek diğer durumlarda robotik rehabilitasyon geçici olarak ertelenebilir veya belirli cihazların kullanımı uygun olmayabilir.

Bununla birlikte bir hastanın robotik rehabilitasyona uygun olmaması, rehabilitasyon açısından yapılabilecek başka bir uygulama bulunmadığı anlamına gelmez. Geleneksel fizyoterapi, terapötik egzersiz, yürüme eğitimi, denge çalışmaları ve ergoterapi gibi farklı yöntemler hastanın ihtiyaçlarına göre kullanılabilir.

Robotik rehabilitasyonun temel amacı teknolojiyi kullanmak değil, hastanın fonksiyonel kapasitesini güvenli ve kontrollü biçimde geliştirmektir. Bu nedenle tedavinin başarısında cihazdan çok doğru hasta seçimi ve kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı önem taşır.

Robotik Rehabilitasyon Merkezimiz, hastaların robot destekli tedavilere uygunluğunu bireysel olarak değerlendirmeyi ve gerekli durumlarda robotik rehabilitasyonu diğer fizyoterapi uygulamalarıyla birlikte planlamayı hedeflemektedir. Her hastanın rehabilitasyon hedefi farklı olduğundan, kullanılacak yöntem ve tedavi yoğunluğu uzman değerlendirmesi sonrasında belirlenmelidir.

Özellikle ciddi veya yeni gelişen bir sağlık sorunu bulunan hastalarda robotik rehabilitasyona başlamadan önce ilgili hekimin görüşünün alınması ve fizyoterapi ekibinin hastanın mevcut durumundan haberdar edilmesi güvenli bir tedavi süreci açısından önemlidir. Detaylı bilgi ve randevu işlemleri için web sitemiz veya telefon numaramız aracılığı ile bizlere ulaşabilirsiniz. Sağlıklı günler dileriz.